Ən yaxşı onlayn lüğətlər

Author Gülçöhrə Abdulrəhmanova
Gülçöhrə Abdulrəhmanova
Sep 18, 2021 | 6 dəq oxu
onlayn luget

   Yaşadığımız texnologiya və internet əsrində hər bir sahədə onlayn resurslara tələbat artmaqda davam edir. Dünyanın dörd bir yerində günü-gündən inkişaf edən onlayn imkanlar sayəsində insanların iş sahəsindəki məşğuliyyəti asanlaşmış və bir çox vəsaitlər əlçatan olmuşdur. Onlayn lüğətlər də bu cür əhəmiyyətli vəsaitlərdən biridir. Bu cür onlayn vasitələr ilə artmaqda olan tələbatı nəzərə alaraq, bir çox resurslar, saytlar hazırlanıb işlənmişdir. Azərbaycan dilinin öz zəngin söz ehtiyatının izahını, mənşəyini (etimologiyasını) göstərən və əhatə edən onlayn lüğətlər də bu gün aktiv şəkildə istifadə edilir. İndi isə ən çox tələb olunan onlayn lüğətlər barəsində məlumat verməklə onların bir neçəsi ilə sizləri tanış edəcəyəm.

 

Obastan

Onu Azərbaycanın bəlkə də ən böyük online lüğəti hesab etmək olar. Müxtəlif sayda lüğətləri özündə birləşdirən bu onlayn lüğət sayəsində bir sıra sahə üzrə tərcümə lüğətləri, etimologiya lüğətləri, frazeologiya və terminlər, hətta izahlı lüğətlər kimi və bundan da əlavə bir neçə sahədə olan söz və terminologiyanı əhatə edən bir portaldır. Tutaq ki, siz neft sahəsi iə bağlı hər hansısa bir terminin izahını verməkdə, yaxud onu anlamaqda çətinlik çəkirsinizsə, bu sayta daxil olaraq lazım olan sözlə bağlı axtarış zamanı bir çox nəticə əldə edəcəksiniz. Ən maraqlı və sevindirici faktlardan biri də odur ki, burada ən geniş yayılmış xarici dillər üçün nəzərdə tutulmuş lüğətlərlə yanaşı ləzgi dilinin izahlı lüğəti də mövcuddur.Bəs bu onlayn lüğət hansı dilləri əhatə edir? Azərbaycan, türk, ingilis, ləzgi, rus dillərində bir sıra bölmələr fəaliyyət göstərir. Bu bölmələri sizə təqdim edirəm:

1)Dilçilik - bura Azərbaycan dilinin izahlı, dialektoloji, sinonim və omonimlər lüğəti, rus dilinin izahlı lüğəti, ləzgi dilinin izahlı lüğəti daxildir. 

2)Terminologiya – burada isə bir sıra elm sahəsini əhatə edən terminoloji lüğətlər vardır. Nümunə olaraq, neft terminlərinin izahlı lugeti, fəlsəfə terminlərinin izahlı lüğəti, izahlı tərcüməşünaslıq terminləri lüğəti verilir.

3)Tərcümə bölməsinə isə rusca-azərbaycanca, azərbaycanca-ingiliscə, azərbaycanca-türkcə, azərbaycanca-ləzgicə, azərbaycanca-fransızca ikili lüğətlər mövcuddur.

İzahli luget

 

Azerdict izahli luget

İlk olaraq onu qeyd edim ki, Azerdict- Azərbaycanın ən böyük pulsuz dil portalı kimi hər kəs üçün istifadəyə açıqdır. Azərbaycan dilinin və xarici dillərin tam mənimsənilərək düzgün istifadə edilə bilinməsi üçün çoxdilli elektron lüğətlərin və digər resursların hazırlanaraq istifadəyə verilməsi “azerdict” layihəsinin əsas məqsədidir. Onun yaradılma tarixinə nəzər salsaq görərik ki, bu sayt 3 Boğaziçi Universiteti məzunu tərəfindən 1 fevral 2010-cu ildə yaradılmışdır. Fəaliyyətə başladıqdan qısa bir müddət sonra Azərbaycanın digər onlayn lüğət saytı olan Tercumet.com azerdict.com-la birləşdirilmişdir. Hal-hazırda layihənin inkişaf etdirilməsində və genişləndirilməsində sadəcə on nəfərə yaxın şəxs iştirak edir. Bəs bu onlayn lüğətin hansı bölmələri hal-hazırda fəaliyyət göstərir? İndiyə kimi saytda 4 bölmə aktiv şəkildə fəaliyyət göstərir ki, bunlar da öz növbəsində ən vacib sahələri əhatə edir.

1)  Azeri ingilisce luget və ingilisce azeri luget:

   Təbii ki, ən çox aktiv şəkildə istifadə edilən bu bölmə portalın əsas xidməti hesab edilir. Bu lüğət vasitəsilə istifadəçilər hər iki istiqamətdə 150.000-dən çox söz, söz birləşməsi, idiom və cümlədən ibarət zəngin söz bazasından rahatlıqla yararlana bilərlər. İngiliscə-azərbaycanca və azərbaycanca-ingiliscə tərcümədə çox geniş və unikal imkanlar təklif edən lüğətin bazası istifadəçilərin tələb və təklifləri, eləcə də lüğətdə axtarılıb tapılmayan sözlərin statistikası funksiyasından istifadə olunaraq davamlı və interaktiv olaraq yenilənir.

2)  Azeri rusca luget və rusca azeri luget:

İstifadçilərə təqdim olunan lüğətdə rusca-azərbaycanca 10.000 və azərbaycanca-rusca 40.000 olmaq üzrə cəmi 50.000-ə yaxın söz və söz birləşməsi mövcuddur.

3)  Azərbaycan dilinin izahlı lüğəti:

Xüsusilə abituriyent və müəllimlər üçün daha faydalı ola biləcək bu onlayn lüğət sayəsində müxtəlif söz və birləşmələrin izahına asanlıqla rast gəlmək olar. Dörd cildlik Azərbaycan dilinin izahlı lüğəti əsasında hazırlanan lüğətin bazasında təxminən 45.000 başlıqda Azərbaycan ədəbi dilinin lüğət tərkibi, dilimizə daxil olmuş yeni sözlər, dildə olan sözlərin bir çoxunda əmələ gəlmiş yeni mənalar və məna incəlikləri nümunələrlə əks olunub.

4)  Orfoqrafiya lüğəti:

Sonuncu lüğət bölməsi olan orfoqrafiya lüğəti Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 26 may 2004-cü il tarixli 71 nömrəli fərmanına uyğun olaraq Azərbaycan Respublikasının Nazirlər Kabineti tərəfindən təsdiq olunmuş yeni orfoqrafiya qaydaları əsasında tərtib edilmiş orfoqrafiya lüğəti bazasında 80.000-ə yaxın sözün düzgün yazılışı rəsmi mənbədə olduğu kimi göstərilmişdir və heç bir dəyişiklik edilməmişdir.

 

Azleks

Bu lüğət layihəsi ilk dəfə 2013-cü ildə işlənib hazırlanmışdır. Onun hazırlanmasına bir sıra mütəxəssis və dilçilər cəlb edilmişdir. Layihə izahlı və ikidilli lüğətlərin çap və elektron variantlarının hazırlanmasını nəzərdə tutur. Hal-hazırda bu layihənin məktəblilər üçün dərslik formasında hazırlanması ilə bağlı işlərin həyata keçirilməsi nəzərdə tutulur. Layihə çərçivəsində işlər üç istiqamətdə, sahədə həyata keçirilir:

1) İkidilli lüğətlər

2) Terminoloji lüğətlər

3) İzahlı lüğətlər

Demək olar ki, bu lüğətlərin əhatə etdikləri sahələr qruplaşdırılmış və istifadəçilər üçün hər cür imkan yaradılmışdır. Məsələn, siz hər hansı bir termin və ya ifadənin dəqiq mənasını, yaxud izahını sadəcə aid olduğu sahədəki lüğəti seçməklə asanlıqla tapa bilərsiniz. Sistemin bu cür kateqoriyalara bölünməsi işi daha da asanlaşdırır.Azleks.az saytına keçid edərək müxtəlif sahələrə aid lüğətlərlə tanış ola bilərsiniz. Onlardan bəziləri isə bunlardır: biologiya terminlərinin izahlı lüğəti, ərəb-fars terminlər lüğəti, jurnalistika terminləri lüğəti, tarix terminləri lüğəti, coğrafiya terminlər lüğəti və başqaları. Bu sadaladığım lüğətlər demək olar ki, onlayn çox çətinliklə tapılır. Yəni artıq sırf bunun üçün başqa digər dillərdə axtarış etməyə ehtiyac yoxdur. Öz dilimizdə artıq online lugetler hər bir sferanı əhatə edir və əlçatandır.

Ümid edirəm ki, bu bloq da sizin üçün faydalı olacaq. Bloqumu bəyəndinizsə, fikir bildirməyi unutmayın.

Author Gülçöhrə Abdulrəhmanova
Gülçöhrə Abdulrəhmanova
Sep 18, 2021 | 6 dəq oxu


Əlaqəli məqalələr

Lüğət vasitəsilə söz ehtiyatını necə artıra bilərəm?
LÜGƏT

Lügətlər və müasir tətbiqlər vasitəsilə söz ehtiyatını artırmaq

Müəllif: Gülçöhrə Abdulrəhmanova
Oct 07, 2021 | 7 dəq oxu
İngilis dilində sağlamlıqla bağlı 15 idiom
LÜGƏT

İngilis dilində sağlamlıqla bağlı 15 idiom

Müəllif: Fidan Cəfərzadə
Sep 09, 2021 | 13 dəq oxu